04/05/2015

oikosfaira

Με μία ενδιαφέρουσα ημερίδα για τη «Βιοποικιλότητα στη γεωργία» ξεκίνησε η 4η Εαρινή Γιορτή της Φύσης

Η αξία των ντόπιων ποικιλιών και η ανάγκη για τη διάσωση, διάδοση και χρήση τους αναδείχτηκαν κατά τη διάρκεια της ημερίδας με «Βιοποικιλότητα στη γεωργία» που πραγματοποιήθηκε, το πρωί της Κυριακής 3 Μαϊου, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Καρδίτσας, στα πλαίσια της 4ης Εαρινής Γιορτής της Φύσης που διοργάνωσε η ΟικόΣφαιρα (κίνηση για το περιβάλλον, τον άνθρωπο και την ποιότητα ζωής), μαζί με το Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων – Γενική Γραμματεία Πολιτισμού – Εφορεία Αρχαιοτήτων Καρδίτσας και με συνδιοργανωτές την Περιφέρεια Θεσσαλίας – Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας, το Δήμο Καρδίτσας, το  Δήμο   Αργιθέας,  την ΑΝ.ΚΑ. Α.Ε. – Europe Direct Καρδίτσας, το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Μουζακίου και το Σύλλογο Φίλων Αρχαιολογικού Μουσείου Καρδίτσας. 

Το κοινό καλωσόρισε εκ μέρους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καρδίτσας ο αρχαιολόγος κ. Κώστας Βουζαξάκης και ακολούθησε η παρουσίαση των εξής θεμάτων :

  1. «Συλλέγοντας τους σπόρους του παρελθόντος μας: μια συνοπτική ματιά στο ερευνητικό πεδίο της αρχαιοβοτανικής». Ομιλήτρια: Γεωργία Κοτζαμάνη – Αρχαιολόγος – Αρχαιοβοτανολόγος – Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων.
  2. «Τοπικές ποικιλίες αμπέλου. Η σημασία τους στον χαρακτήρα του ελληνικού αμπελώνα. Η περίπτωση του Ν. Καρδίτσας». Ομιλητής: Θανάσης Καραθάνος – Πρόεδρος Ένωσης Ελλήνων Οινολόγων – Βιοκαλλιεργητής.
  3. «Παραδοσιακές ποικιλίες και βιοποικιλότητα». Ομιλητής: Ευάγγελος Αβδελάς – Γεωπόνος – Μέλος Πελίτι – Ιδρυτικό μέλος των γεωπόνων του κόσμου

Ας δούμε τα βασικότερα σημεία των παραπάνω εισηγήσεων :

«Συλλέγοντας τους σπόρους του παρελθόντος μας: μια συνοπτική ματιά στο ερευνητικό πεδίο της αρχαιοβοτανικής» (Γεωργία Κοτζαμάνη)

Νεολιθική οικονομία

Δημητριακά: μονόκοκκο και δίκοκκο σιτάρι και κριθάρι. Έμφαση στη χρήση του μονόκοκκου σιταριού στη Βόρεια Ελλάδα έναντι του δίκοκκου στη Νότια Ελλάδα. Καταγραφή ενός νέου είδους (πιθανόν Tr. timopheevi) σε θέσεις της Β. Ελλάδας.
Όσπρια: φακή, ρόβι, κουκί, μπιζέλι, βίκος. Σταθερή παρουσία στις αρχαιοβοτανικές συγκεντρώσεις. Σημαντική πηγή πρωτεϊνών στην προϊστορική διατροφή.
Φρούτα και καρποί:  σύκο, σταφύλι, ελιά, βατόμουρο, μήλο, αχλάδι, προύνος, σαμπούκος, κράνο, βελανίδι, αμύγδαλο, φουντούκι, αγριομελικουκιά, σχοίνος, άρκευθος κλπ. Ενδείξεις για έναρξη καλλιέργειας του λιναριού και για παραγωγή κρασιού από τα τέλη της Νεολιθικής εποχής (ευρήματα καταλοίπων οινοποίησης από το Ντικίλι Τας τέλη 5ης χιλιετίας π.Χ.).
Άγρια χλωρίδα: μεγάλη ποικιλία φυτών που παραπέμπουν σε διαφορετικά οικοσυστήματα και δίνουν πληροφορίες για το περιβάλλον των διαφόρων αρχαιολογικών θέσεων και τους τρόπους εκμετάλλευσής του. Κάποια από αυτά πιθανώς συλλέγονταν και χρησιμοποιούνταν στις καθημερινές δραστηριότητες  ανάλογα με τις ιδιότητές τους. Άλλα εντοπίζονται ως συστατικά της κοπριάς των ζώων που φυλάσσονταν στους οικισμούς και μας πληροφορούν για το περιβάλλον βόσκησης.

«Παραδοσιακές ποικιλίες και βιοποικιλότητα» (Ευάγγελος Αβδελάς)

Αιτία εξαφάνισης ντόπιων ποικιλιών

Επήλθε ανταγωνισμός σε μεγαλύτερες αγορές (εκτός των τοπικών αγορών),  λόγω κυρίως του κόστους

Αξία των ντόπιων ποικιλιών

Τα συμπεράσματα των επιστημόνων

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε εμείς

«Τοπικές ποικιλίες αμπέλου. Η σημασία τους στον χαρακτήρα του ελληνικού αμπελώνα. Η περίπτωση του Ν. Καρδίτσας»(Θανάσης Καραθάνος)

Ο αμπελώνας της Καρδίτσας

Οι αμπελουργικές ζώνες του Νομού Καρδίτσας

Τοπικές ποικιλίες αμπέλου

Μπατίκι : Χαμηλή σε οξύτητα λευκή ποικιλία της κεντρικής και της Βόρειας Ελλάδας, το μπατίκι παλαιότερα έδινε σταφύλια για επιτραπέζια χρήση αλλά και παραγωγή τοπικών κρασιών. Ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένο στην περιοχή της Καρδίτσας και αποτελούσε τη βασικότερη λευκή ποικιλία
Μαύρο Μεσενικόλα : Λίγες ποικιλίες έχουν το προνόμιο της αποκλειστικής καλλιέργειάς τους σε μία μόνο περιοχή. Σύμφωνα με την παράδοση, η ερυθρή ποικιλία μαύρο μεσενικόλα, πήρε το όνομά της από τον Ενετό αξιωματούχο Μεσιέ Νικόλας (μεσενικόλα) που τη φύτεψε στην περιοχή του ομώνυμου χωριού.
Λημνιώνα : Η λημνιώνα προέρχεται από τη Θεσσαλία και ειδικότερα από την  περιοχή της Καρδίτσας. Σήμερα, λόγω του υποσχόμενου προφίλ της, καλλιεργείται σε όλη τη Θεσσαλία και διαδόθηκε σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, συχνά όμως πειραματικά.
Μαύρο Μοσχάτο : Είναι μία από τις λίγες ποικιλίες που οινοποιούνται και παράλληλα καταναλώνονται ως επιτραπέζιες, γιατί έχει νόστιμο σταφύλι, με έντονο άρωμα, αλλά και συμμετέχει σε ερυθρά, ροζέ και γλυκά κρασιά. Το Μαύρο Μοσχάτο συναντάται σχεδόν αποκλειστικά στην περιοχή της Καρδίτσας.

Ακολούθησε διάλογος με το κοινό, ενώ μετά το τέλος της ημερίδας ο Μορφωτικός Σύλλογος Σοφάδων προσέφερε παραδοσιακά εδέσματα.

 

 

ekdiloseis-paidia-2Δράσεις για τα παιδιά

 

Στον υπαίθριο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου, εξάλλου, πραγματοποιήθηκε διαδραστικό παιχνίδι με θέμα : «Το τραγούδι της άνοιξης». Τα παιδιά είχαν τη δυνατότητα να ζωγραφίσουν, να τραγουδήσουν και να δραματοποιήσουν το τραγούδι της άνοιξης στα ελληνικά και στα αγγλικά. Εμψύχωσαν οι παιδαγωγοί : Ειρήνη Καραδήμου και Μυρσίνη Χαρκοπλιά. Η συγκεκριμένη εκδήλωση οργανώθηκε από τον Μορφωτικό Σύλλογο Σοφάδων.
Η 4η Εαρινή Γιορτή της Φύσης,  η οποία αφιερώνεται στην ανάγκη για δημιουργία τράπεζας παραδοσιακών σπόρων με σκοπό τη διάσωση, διάδοση και χρήση τους, συνεχίστηκε και το απόγευμα, με ακόμα περισσότερες εκδηλώσεις και δράσεις για μικρούς και μεγάλους.

 

 


Την Κυριακή 3 Μαϊου  2015 στο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου Καρδίτσας πραγματοποιείται η 4η Εαρινή Γιορτή της Φύσης, που είναι αφιερωμένη στην δημιουργία Τράπεζας Σπόρων για διάσωση, διάδοση και χρήση τους. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει σχετική ημερίδα που ξεκινάει ώρα 10,45 και παράλληλα υπάρχουν και αρκετές άλλες δράσεις για μικρούς και μεγάλους καθώς και ανταλλαγή και δωρεάν διανομή σπόρων και φυτών.
Αν και χρειάζονται αιώνες για να εξελιχθούν οι τοπικές ποικιλίες φυτών, παρατηρούμε ότι σε ολόκληρη την Ελλάδα και σε λίγες μόνο δεκαετίες, οι τοπικές ποικιλίες εξαφανίζονται με ιδιαίτερα ανησυχητικούς ρυθμούς. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι στην Ελλάδα, από τις 200 ποικιλίες σταριού που καλλιεργούνταν, έχουν απομείνει μόνο 20, δηλαδή μειώθηκαν κατά 90%. Επίσης, πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι από τις ποικιλίες λαχανικών που καλλιεργούνταν πριν  50 χρόνια στην χώρα μας, μόνο το 2-3 % έχει διασωθεί  μέχρι τις μέρες μας.

SPOROI-1Γιατί απειλούνται με αφανισμό;

Ο κ. Νίκος Σταυρόπουλος, προϊστάμενος της Τράπεζας Γενετικού Υλικού της Ελλάδας, στο ΕΘΙΑΓΕ επισημαίνει:  «Όποιος ελέγχει το γενετικό υλικό των φυτών, ελέγχει την παγκόσμια διατροφή για το μέλλον. Οι μεγάλες εταιρείες παράγουν σπόρους για όλο τον κόσμο και έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν αυτό που θέλουν».
Από χρόνια λοιπόν βρίσκεται σε εξέλιξη μια  επικίνδυνη κατάσταση, πολύ καλά οργανωμένη και δρομολογημένη με σκοπό τον έλεγχο στις παγκόσμιες διατροφικές πηγές και κατά προέκταση τον έλεγχο στο παγκόσμιο διατροφικό πρόβλημα.
Οι πολυεθνικές θέλουν να πουλάνε σπόρους για να θησαυρίζουν και σε λίγο, εφόσον δεν αντισταθούμε, θα είναι ποινικό αδίκημα για όποιον κρατάει σπόρο δικό του και τον χρησιμοποιεί στην παραγωγή του.

 

Τι μπορούμε να κάνουμε

Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την επικίνδυνη κατάσταση, πρέπει να κινητοποιηθούμε τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Για παράδειγμα, οι αγρότες ενός οικισμού, χωριού ή ακόμα κι ενός νησιού, μπορούν να πάρουν μία συλλογική απόφαση, έτσι ώστε να χρησιμοποιούν σπόρους από παραδοσιακές μόνο ποικιλίες, και να τους ανταλλάσουν μεταξύ τους .

Η Τράπεζα Σπόρων

Η ΟικόΣφαιρα, μπροστά σε αυτή την απειλή προσπαθεί σε συνεργασία και με άλλους φορείς να δημιουργήσει Τράπεζα Σπόρων, με σκοπό να μην εξαφανιστούν οι ντόπιες – παραδοσιακές ποικιλίες φυτών.  Συνεργάζεται με παραγωγούς που καλλιεργούν ντόπιους σπόρους, συγκεντρώνει ντόπιους σπόρους, τους ανταλλάσει με άλλους, και επί πλέον διανέμει και δωρεάν φυτάρια και σπόρους σε εκείνους που αδυνατούν να παράγουν δικά τους.  Όλοι οι παραπάνω κρατάνε  σπόρο από τα φυτά που θα καλλιεργήσουν  με την ευχή  ή  υποχρέωση να επιστρέψουν  μια μικρή ποσότητα στην ΟικόΣφαιρα, για να συνεχίζουμε έτσι την προσπάθεια για τη διάσωση, διάδοση και χρήση τους.
Αν λοιπόν δεν δράσουμε άμεσα για να υπερασπιστούμε κεκτημένα δικαιώματα  χιλιετιών, τότε όχι μόνο θα μας απαγορεύσουν να χρησιμοποιούμε τους παραδοσιακούς σπόρους, αλλά τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα (μεταλλαγμένα), θέλουμε δε θέλουμε  θα τα έχουμε πλέον στο πιάτο μας, χωρίς να υπάρχει άλλη επιλογή. Και μεταλλαγμένα σημαίνει καταστροφή για το περιβάλλον και την υγεία μας.

Για επικοινωνία:   τηλ. 6973999653, e-mail  artsogas@gmail.com  Αριστοτέλης Τσόγκας και 2441028550 και 6976017907  Σωκράτης Βασιλάκος, Ιστοσελίδα www.oikosfaira.gr